Senin, 16 Desember 2013

Profil : Sejarawan Kondhang ing Ngayogyakarta


Miyos wonten Bantul, Yogyakarta, 18 September 1943. Priyayi ingkang nyerat buku cacah 50-an langkung menika minangka Guru Besar Emiritus Fakultas Ilmu Budaya Universitas Gadjah Mada Yogyakarta. Panjenenganipun menika tiyang ingkang tresna sanget babagan kearifan budaya Jawa, ewasemanten anggenipun nglampahi sesambetaning gesang, Bapa Kuntowijoyo menika kawastanan grapyak sumanak, lembah manah kaliyan sinten kewamon.

Tilar donya, dinten Selasa 22 Februari 2005 tabuh 16.00 amargi komplikasi gerak sesak napas, diare lan ginjal. Garwanipun Drs. Susilaningsih MA, putranipun: Ir Punang Amaripuja SE MSc kaliyan Alun Pradipta
Buku-buku kondhang anggitanipun inggih menika: Paradigma Islam: Interpretasi Untuk Aksi [1991], Identitas Politik Umat Islam [1997].
Minangka sejarawan, Bapa Kuntowijoyo menika ngajeni sanget kearifan budaya jawa. ilmu saha pamanggihipun bab sejarah lan budaya kasebat kiyat, awit saking menika saben-saben paring piwucal, panjenenganipun asring mucalaken tuladha-tuladha kearifan budaya menika.
Kajawi  pun tepangi minangka sejarawan, Panjenenganipun ugi remen nyerat buku-buku, antawisipun inggih menika: Paradigma Islam dan Politik Islam, Intelektualisme: Menyongsong Era Baru, Identitas Politik Umat Islam. Karya-karya menika nedahaken  bilih panjenenganipun minangka intelektual muslim. Miterat mahasiswanipun, panjenenganipun guru ingkang wicaksana, nadyanta kahanan awakipun gerah, ananging taksih kersa nglonggaraken wekdal kangge mbimbing mahasiswanipun.

PENDIDIKAN
·    SRN, Klaten (1956)
·    SMPN, Klaten (1959)
·    SMAN, Surakarta (1962)
·    S1 (Sarjana) Fakultas Sastra UGM, Yogyakarta (1969)
·    S2 (MA) Universisity of Connecticut, AS (1974)
·    S3 (Doktor) Ilmu Sejarah dari Universitas Columbia, AS (1980)

KARIR
·    Asisten Dosen Fakultas Sastra UGM (1965-1970)
·    Dosen Fakultas Sastra UGM (1970-2005)
·    Sekretaris Lembaga Seni & Kebudayaan Islam (1963-1969)
·    Ketua Studi Grup Mantika (1969-1971)
·    Pendiri Pondok Pesantren Budi Mulia (1980)
·    Pendiri Pusat Pengkajian Strategi dan Kebijakan (PPSK) di Yogyakarta (1980)

PENGHARGAAN
·    Naskah drama Rumput-Rumput Danau Bento (1968) dan Topeng Kayu (1973) mendapatkan penghargaan dari Dewan Kesenian Jakarta
·    Cerpen Dilarang Mencintai Bunga-Bunga (1968), memenangkan penghargaan pertama dari sebuah
majalah sastra
·    Novel Pasar meraih hadiah Panitia Hari Buku, 1972
·    Anjing-Anjing Menyerbu Kuburan, cerpen terbaik versi Harian Kompas berturut-turut pada 1995, 1996 dan 1997
·    Penghargaan Kebudayaan ICMI (1995)
·    Satyalencana Kebudayaan RI (1997)
·    ASEAN Award on Culture and Information (1997)
·    Mizan Award (1998)
·    Kalyanakretya Utama untuk Teknologi Sastra dari Menristek (1999)
·    FEA Right Award Thailand (1999)
·    Hadiah Sastra dari Majelis Sastra Asia Tenggara (Mastera) atas novel Mantra Pejinak Ular (2001)


cathetan: kapethik saking maneka sumber

Cerita Cekak : Kecelik


Nandhang lara, banget suwene. Mung arep nyawang srengenge wayah esuk, kaya-kaya ngenteni thukuling jamur ing mangsa ketiga. Sepira ta abote, ngungak sedhela nglegani karepe ati. Ah ya ngono, pancen yen dudu karep dilakonana bakale mung oleh separo, kuwi wae menawa bejo, akeh-akehe malah “golek uceng kelangan delek”. Halah geneya, jamanku sekolah biyen, wis pirang bocah wadon sing tak gawe lara, saiki jumbuh apa kang dadi tumindakku nalika isih bujang tanggung. Seprana seprene ngenteni wangsulan kang dadi pangajapku, rasane kaya ngudhali ati dhewe. Diah, bocah ayu sing maraki gandrung atiku, tegel gawe lungka ana ing sajroning pangarepku. Mbok iya o, dheweke ndang gelem tak rabeni. Wis ora betah aku ngampet rasa kang ngadhul-adhul awakku iki. Saben-saben kudu ketar-ketir menawa ana bocah lanang sing dolan neng ngomahe.
Limang sasi, sangang sasi, genep setaun wangsulane ajeg: “yen jenengan kanti, entenana bibar lulus sarjanaku”. Rada semeleh atiku barang krungu pocapane kaya ngono, nadyanta aku dhewe kudu bisa nggondeli rasa kuciwaku.
Wanci tibaning srengenge ing sisih kulon, “thilulit thilulit” hp-ku muni. Barang tak delok, Pak Ratman nelpon. Yo pancene ngono, yen bose sing nelpon, hp-ne njuk langsung disaut.
“Hallo, Assalamualaikum Pak” , Suaraku lirih tur alon banget
“Waalaikumsalam”, Pak Ratman sumaur
“Wonten menapa Pak, kok njanur gunung nelpun kula”
“Ngene lho, wingi Pak Ahmad, bos-e sing ana pusat Jakarta kae sakbibare maos seratan-seratanmu ana ing redaksi, panjenengane kepencut menawa awakmu bakal ditarik neng Jakarta”
Saknalika, “deg” rah ana ing awakku kaya mandeg nggubel jantungku. Kaya-kaya ora bisa tak percaya, impenku bisa kerja ana ing ibukota negara, Jakarta bakal kelakon. Pancen wiwit pisanan nalika aku dadi wartawan lokal ana ing Jogja iki, wis dadi pangarepku yen besuk bisaa nlapake sikil ana ing tlatah panguasane pak Jokowi, Gubernur Jakarta sing saiki lagi njabat. Ora suwe-suwe nunggu nglangut arepe ngungak kutha sing dadi  sumber upa bocah enom-noman ing desaku, pendak esuke, aku kudu wis check in ana ing Bandara Adi Sucipto. Mangkat kono, aku wis keprana banget bungahe.
Sesasi luwih sethithik, aku wis bisa ajeg karo pagaweyanku ana ing Jakarta saiki. Kelingan kahanan ngomah, aku nelpun ngabari Simbah Kakungku lan sithik edhing aku iyo paring kabar menawa artone wis dak-transfer. Gemati iya lumrah, amarga kawit aku indhil-indhil nganti bisa gedhe saiki iya kasil upakarane simbah. Bapak ibuku pisahan nalika aku umur 2 tahun, dadi bocah sing durung ngerti istilah “pegatan”. Yo ngene, anak mbarep saka wong tuwa loro. Bapak budhal menyang Kalimantan, bareng duwe bojo anyar. Dene ibu ora nganti let setaun saka pisahan kuwi mau, Gusti ngersake. Yo lumrah to, menawa luwih gemati marang simbahe.
Ah iya piye kabare, saiki aku wis mapan. Omah wis ngadeg gagah, gaji teka saben wayah, gur kari nunggu wangsulane dhek Diah. Wis ora suwe maneh, aku bakal nyandhing slirane. Rasa ana ing njero atiku iki krasa muyug-muyug arep ndang dakculke nguyak bocah wadon kang gawe gandrung atiku patang taun kepungkur iki. Kudune wis wayah lulus, nanging atiku kok iya isih thingak-thinguk. Mbabat rasa penasaranku, hp dakjupuk. Eh, durung nganti tak urepke, hpne malah muni dhisik. Ana sms mlebu. Dakbukak, sms saka dhek Diah. “kersane Gusti, Alhamdulillah ujiane kula lulus mas”. Aduh-aduh, sirah sing maune kemutuk rasane kaya ketiban banyu es, cleeesss. Bungah rasane. Ora suwe dakwangsuli, “aku iya melu seneng dhek. Banget malah. Pancen, kabar kuwi sing daktunggu-tunggu. Kapan wisudane?”. Aku nunggu rada suwe, ah iya lumrah, wong putri rak iya nyambut kana kene, nyekel hp we menawa ana perlu wae. “cek guek”, hpku muni. Eh lha, smsku dibales.
“Mbenjang tanggal 20 Desember, Mas”. Ah, pengen banget rasane bisa ngancani dheweke wisuda, nanging yen tanggal semono, aku kudu ngliput nang Amerika, wayahe udan salju. Aduh kepriye iki. Bingung arep sumaur apa, aku mung jawab “mugo-mugo lancar ya, Dhek”. Dheweke bales “inggih mas, aamiin”. Bocah ayu iki, pancen apa perlune wae.
20 Desember wis kelewat, saiki wis sasi Januari. Aku wis bali nglangut meneh, kekancan karo kahanane kutha sing paling awet macete. Tlakson muni kana kene, montor sliwar-sliwer sakpenake dhewe. Ah, kuthane Indonesia.
Sasi Pebruari aku duwe rencana muleh, tilik simbah, nadyan sing paling baku mung arep nglirik paras ayune dhek Diah. Sakdurunge, aku nelpon simbah, menawa sasi kuwi aku bakal mulih. Ora isin-isin aku njaluk yen wanci kuwi, aku pengen ditembungke dhek Diah. Simbah iya saguh. Apa wae kang dadi ubarampite wis dakpasrahke simbah. Januari akhir, aku nampa telpun saka dhek Diah. “mas, pripun kabare?”
“Apik dhek, sliramu piye?”
“Alhamdulillah, kula ugi sae mas”
“Ana wigati apa, biasane aku ta sing telpun?”
"Hehe, mosok jenengan terus sing telpun. Kula mboten pareng?”
“Yo bukane ngono, iki ora biasa wae”.
meneng rada suwe, njuk sumaur meneh.
“Maass”
“Iya dhek?”
Menenge suwe banget, njuk ora sumaur maneh. Aku nunggu. Ujug-ujug telpune mati. Tak enten-enteni mugo-mugo dheweke telpon maneh, mbok menawa pancen ana sing arep diomongke tenanan. Rong menit, limang menit, nganti rong puluh menit. Ah yo, nek ngono aku wae sing telpon. Eh hla, tat tut tat tut jebule telponku ora disauri. Bareng ngono, aku malah saya pengen ngerti, apa karepe Diah mau, mosok gur takon ngono kuwi tok. Aku banjur ngirim sms “dhek, jane apa ta sing arep kok-aturke?”. Ora let suwi, njuk dibalesi “Tanggal 24 Pebruari Insya Allah badhe walimahan mas”.
Aku bingung, maksude apa iki sing dikarepke Diah. Tak walesi smse “sapa karo sapa, dhek?”. Jawabe cekak tur cetha banget. “Kula kaliyan mas Iwan”. Biyuuuh rasane ati iki, kaya kesaut wesi panas bar dipanggang saka mawa sing mongah-mongah. Jleg. Kaya-kaya sirah, jantung, tangan, sikil mrotholi dhewe-dhewe. Aku meneng, suwiii banget.
Sejam, rong jam, patang jam kelakon, aku kudu adu lambe iki. Diah dak-telpon.
“Hallo, Assalamualaikum” wangsulane alus, adhem sisan. Apa bisa tega nyempalke atine.
Dak-jawab “Waalaikumsalam” kepedhot kahanan ati sing wis awut-awutan. Clep klakep. Meneng sawetara siji lan sijine.
“Dhek, smsmu mau rak gur guyon ta?” aku nanjihke kasunyatan sing milara iki.
“Mboten mas, menika saestu”. Wangsulane tetep wae alus, ning ngertia kok-ya kudu gawe lara.
“Kok sliramu banget tegele, wis ngerti barang tresnaku iki awit patang taun kepengker. Sliramu iya saguh njaluk dienteni bubar lulus sarjana, kok saiki malah mblenjani janji”
Meneng suwe. Ora nyuwara. Mbasan sumaur dheweke omong nanging ora basa kaya biasane.
“Aku iki wanita, Mas. Ora lumrah nggujek wong lanang sing dudu sapa-sapane. Nalika aku ngabari lulus kae, Mas Iwan wis nglamar sesasi sadurunge. Aku iya bingung, ngertia yen aku ki nunggu-nunggu sampeyan ndang mara ngalamar awakku. Bab janji, aku nyuwun ngapura. Aku lan sampeyan ora duwe sesambungan apa-apa. Gur modal janji, njuk sing tak gondeli apa?”
Aku blas ra nyuwara. Atiku kaya ketali kabel listrik sing moncek lan isih ana setrume. Nangis wis ora isa. Anane gur nyawang awak kang saya suwe saya lungkrah. Mangan ra dadi daging, ora mangan rasa luwene wis ora krasa. Anane mung sedhih. Ngeyem-ngeyemi ati dhewe. Lilakna wae Gas, kepeneran Diah oleh bocah lanang sing apik budine, dhewekke uga kanca kenthelmu wiwit SMA nganti kuliah.
Yuuh, kepriye rasane ati iki.

Feature Objek : Nostalgia Mekkah ing Kutha Sewu Pura



Bali minangka tombak cucuking wiyaripun agama hindu wonten ing Indonesia. Sedaya ritual upacara ingkang gegayutan kaliyan agama hindu samepta wonten ing mriki. Lumantar saking menika, mbok bilih kepareng matur menawi Bali menika saged nyuguhaken nuansa spiritual ingkang estu ndamel grengsengipun manah. Awit, sedaya lampahing gesang padintenan tansah dipunwiwiti kanthi memuji dhumateng Gusti Ingkang Maha Asih.

Mangertosi lan kersa nindakaken kewajibanipun minangka kawulaning Gusti, inggih paring pepuji satemah anggayuh hayuning bawana. Hayu, ayu, rahayu, minangka pangajabing tiyang gesang amrih saged nemahi rahayu wilujeng nir ing sambekala.

Lampah minangka netepi kewajibanipun kawula Gusti, katindakaken miterat menapa ingkang dados kapitadosanipun tiyang ing gesang menika. Lumantar wulanganipun agama, kejawi nindakaken ibadah, sedaya ugi anggadhahi tanggel jawab amemangun karyenak tyasing sesama.

Bali, nostalgia nuansa spiritual Mekkah kabombong wonten ing mriki. Menawi saben enjang saking griya setunggal dumugi griya sanesipun saged mirsani tata lampahing tiyang hindu Bali ingkang memuji dhumateng pangeranipun, kados pundi menawi tiyang Islam sampun dumugi wekdalipun ibadah sholat lajeng sami renteg-renteg sowan dhateng Gusti Pangeranipun. 

Minggu, 15 Desember 2013

Opini : Keli Dudu Keri

kautaman piwulang adiluhung
ketenggel kelawan kang murba misesa
nalika sruning budaya lan sastra
sirna ngeli sinebut kari separo

sajroning ati mung ngudarasa
apa iki pancen wis tumeka ramalan Prabu Jayabaya
wong jawa kari separo
wong jawa ilang jawane

aku iki ditundhung minggat
saka lemahku dhewe
gremat-gremet ngudhali kawruhing budaya
kono kene mung sinawang blawur
Ah iyo,
Karepe ben diarani modern
Nanging ngertiya, dhewe iki ketinggalan jaman iya, kelangan jawa iya uga.
eee ... eee wee lha!
saking smkn4jkt.sch.id

Jawa Geger? Ketaman saweg nandhang gela, amargi salah satunggaling unsur budaya jawa, inggih menika basa jawa badhe dipunpegat kawontenanipun dening ingkang mengku kuwasa pamarintahan. Kados pundi bangsa Indonesia menika badhe dipunajeni dening bangsa sanes, menawi kanyata piyambakipun mawon mboten kersa ngajeni dhumateng awakipun piyambak.

Ketingal saking wacana Menteri Pendidikan, Muhammad Nuh ingkang badhe nilaraken basa daerah wonten sakjroning kurikulum. Ing wekdal samenika, lumrah kemawon mbok bilih dereng rumaos kelangan menapa ingkang saged dipungadhang-gadhang dados identitas bangsa Indonesia menika ing mancanegara, ananging lelampahan kalawau badhe cetha gawang-gawang ngalarani ati ing wekdal samangke, menawi kita nemahi bilih Jawa sampun mboten gadhah menapa-napa malih, ateges, budaya ingkang dados ciri kapribaden Jawa menika sampun tilar. Bhinneka Tunggal Eka, ingkang nedahaken bilih Indonesia menika gadhah mawarni-warni kabudayan ugi saged lengser, saking lelenggahipun minangka semboyan kanegaran ingkang sampun ndamel kondhang Indonesia wonten ing mancanegara. Kaluhuran budi pekerti saha kautaman piwulang jawa, kanyatan ilang muspra menawi kabudayan lokal menika mboten dipunuri-uri malih.

Wacana pemerintah ingkang karangkum wontening kurikulum 2013 kalawau sampun dipunuji publik, mbok bilih samangke respon sarujuk menika langkung kathah, saged kadadosan menawi basa daerah menika, mliginipun basa jawa estu dipunicali saking bangku sekolah, amargi kawontenan jam mucal menika dipunewahi langkung sekedhik.

Bilih kabudayan nasional menika minangka induk kabudayan daerah, sejatosipun namung badhe dados angen-angen kemawon, menawi wacana kurikulum 2013 ingkang ngrembag kawontenan basa daerah kalawau estu dipunlampahaken ing taun ngajeng. Amargi kawontenan wekdal kangge mulang ingkang sakedhik, andadosaken upaya nepangaken budaya jawa kawastan kirang utawi langkung kirang jangkep.


Selasa, 03 Desember 2013

Wanci

Ana titi wancine
Nalika srengenge lumampah muruki rina
Angubengi jagad saisine
Sinawang abyor, kang wengi angrumpaka lintange
Ana titi wancine
Nalika badan among titipan
Yen Gusti kersa, lilakna
Kemara dhuka , kinasih amung mrebes
Tumetes eluh , ketaman sungkawa.

Dhewe tan bisa nolak, lamun jatah wancine wus nagih.

Lakone Negara

Wus kedaden lakon bangsa nandhang sungkawa
Konangan ing kanyatan
Eluh getihe wong cilik muspra aji
Ketenggel salaku jantrane kang murba wisesa
Rumangsa melu handarbeni
Sakabeh-kabeh dikukuti
Among nguja awake dhewe
Tan kena kendat lan cinegah
Dening apa kang dadi darmane
Yen wis tiba wancine
Kang salah bakal seleh
Nadyanta wus sinebat satria kondhang kuncara
Iku mung amarga durung wayahe kangerten
Laku hambeging dasamuka

S e r a k a h !!!

kanyatan, rakyat ora bisa ngonangi kanthi mata kentara
Ananging, rasa kapidhak, katindhas ukum welut negara
nyata krasa nekak gulu,
durung garing koreng wingi sore
malah reka-reka katindhih maneh banyu tremos ngutahi

ora beda kaya dene watak sengkuni
lamis, umuk!!!
yen panguwasa nagara kelakon ngrubengi akal okole para kurawa
bakal panggih wancine

negara ambruk amarga penuwune dhewe. 

Senin, 25 November 2013

Artikel Budaya : Festival Lontar , Rinaketing Budaya Adiluhung ing Tlatah Bali

Aksara kina Bali inggih menika salah satunggaling asiling cipta, rasa lan karsanipun para sesepuh Bali ing wekdal kapungkur. Keprana bilih, aksara menika kaginakaken minangka titikan/ tetengering peradaban jaman ingkang sampun kalampahan ewonan taun dangunipun.

Ing wekdal samenika aksara ingkang dipun-ginakaken kangge serat sinerat estunipun sampun kajumbuhaken kaliyan paugeraning aksara asiling pirembagan internasional. Awit amrih saenipun, setunggal bangsa kaliyan bangsa sanesipun menika kedah saged komunikasi lan paring infomasi bab warta ingkang kadadosan ing negaranipun.

Sanadyan, aksara samenika langkung kondhang lan universal, ananging kirang mranani ing penggalih menawi dhaerah ingkang sampun majeng lan kawentar ing laladan Internasional, nilaraken warisan budaya leluhuripun.

Ewa semanten, tanggap sasmita bab kawontenan menika njalari pamrentah ing tlatah Bali ngupiyaken supados aksara kina ingkang wonten ing Bali menika boten lajeng dipuntilaraken. Awit naskah-naskah ingkang dados pralampita lan gegamaning gesang tiyang Bali ing jaman rumiyin kaserat mawi aksara kina.
 
Ngengingi bilih wosing naskah menika ngemu piwulang gesang ingkang sae, pepenginan supados generasi mudha menika boten kados bebasan, kacang lali kulite, pramila sedaya upiya katindakaken amrih para mudha menika saged tepang kaliyan aksara kina Bali ing jaman modern samenika.

Wondene salah satunggaling upiya menika inggih festival lontar ingkang dipunadani saben taun. Adicara menika katindakaken minangka wujud tresna lan bombongipun manah tiyang ing jaman samenika kaliyan wohing cipta pamikiring tiyang sepuh ing kala rumiyin.

Wontening festival lontal menika, sedaya ingkang ndherek ngregengaken adicara menika kedah nyerat mawi aksara kina Bali wonten ing ron lontar. Dene ingkang dados pangregeng inggih menika bocah sekolah, para mudha lan mahasiswa.

Adatipun ingkang sampun-sampun, bilih naskah ingkang dipundadosaken cepengan nyerat wonten ing adicara menika kalebet naskah ingkang bobotipun ringan, sanes kitab mantra menapa dene kitab agama.

Sinaosa mekaten, sinten kemawon ingkang badhe ndherek nyerat naskah menika ugi kedah laku sesucen rumiyin, awit taksih dados kapitadosan bilih sedaya naskah kina menika kawastanan suci. Wondene lampah sesucen menika inggih siram lan ujar boten badhe ndamel wirang awakipun piyambak.

Gegayutan kaliyan adicara ingkang mbetahaken ron lontar ingkang boten sekedhik menika, pramila budidaya wit lontar ugi katindakaken dening masyarakat Bali. Boten ndamel perkawis bilih kawontenanipun ron lontar taksih saged katanem wonten ing siti pundi kemawon.

Kangge ndamel supados ron lontar menika saged dipunginakaken kangge nyerat pramila, wujuding ron kedah dipundamel alus rumiyin. Lampahipun ndamel inggih menika kados ingkang kababar dening juru pangemban Museum Gedong Kirtya ing ngandhap menika:
a. Ron lontar ingkang sampun saged kangge ndamel carik, adatipun anggadhahi titikan pucukipun sampun cemeng.
b. Lampah salajengipun, ron ingkang kapendhet menika dipungodhok
c. Menawi sampun radi empuk, lajeng dipunangin-anginaken
d. Supados anggadhahi wujud ingkang alus, pramila ron ingkang sampun kapepe kalawau lajeng dipunpasah.
e. Kangge ndamel garis-garis amrih seratanipun rapi, ron menika dipungarisi rumiyin
f. Dicat, supados carik ron lontar menika boten gampil risak lan dipangan rayap.

Minggu, 24 November 2013

News Feature : Wayang Kulit Diorak-arik Kahanan, Apa Tenan?

Salah satunggaling warisan budaya ingkang kasebat kondhang lan nedahaken bilih bangsa Indonesia menika sugih tembunge, wibawa solahe, inggih Pagelaran Wayang Kulit. Nalika Jaman taksih pinayungan kanjeng sunan, Wayang Kulit menika minangka sarana kangge nepangaken ajaran islam ingkang ancasipun ngowahi kahanan gesangipun masyarakat ingkang ketingal blawur kaliyan agama. Awit saking menika wayang salajengipun dipunwastani tontonan ingkang ngandhut tuntunan.


Ubek ogaking budaya asing wontening jaman samenika, kasebat ndamel ajrih bilih kawontenan wayang saged katindhih owahing kahanan menika. Jumbuh kaliyan menapa ingkang dipunraosaken dening kawula mudha ingkang mrihatosaken babagan perkawis menika, pramila BEM FBS UNY kerja sama kaliyan HIMA JAWA ngawontenaken “Bincang Bimbang Mahasiswa” mapan ing Pendhapa Teja FBS.

Kangmas Hendro (Korbid Pedhalangan Kamasetra 2012) minangka pamedhar sabda wontening adicara menika ngendikakaken bilih wayang kulit menika, sejatosipun badhe tetep wonten ing kalampahan gesang menika, awit saking pamirsanipun ingkang ugi taksih ngremenaken bilih wayang kulit menika dipunpentasaken. Ing pangertosan, bilih tanggel jawab dhalang menika, kedah saged narik pamirsanipun supados langkung remen kaliyan wayang kulit.

Adicara ingkang kalaksanan ing dinten Rebo Pon, surya kaping 24 April 2013 tabuh 19.30 WIB menika, ugi mbikak dhiskusi kaliyan Dr. Suwardi, M.Hum minangka Pangarsa Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah UNY. Saking pangandikanipun Bapa Suwardi, bilih kahanan ingkang ndamel owah lan gingsiripun kawontenan wayang salah satunggalipun, inggih persepsi bilih wayang menika paring tuladha kekerasan dhumateng para mudha, awit wonten sarantaman pasugatan wayang menika wonten adhegan perang antawisipun satriya kaliyan buta. Ananging, kasunyatan menika namung katilik saking sudut pandang ingkang setengah-setengah. Sejatosipun mbok bilih kersa ndhedhah babagan saking lampah lakunipun Arjuna wontening pewayangan menika estunipun kathah filosofi-filosofi ingkang paring piwucal unggah-ungguh.

“eee.. bleg geduwek uget-uget” wuda raosipun Bapa Suwardi ngregengaken swasana.

Ing pungkasan, bilih wayang kulit ing wekdal sakmenika gadhah panggadhang-gadhang mboten namung paring tontonan ananging ugi kedah saged ndherek nyengkuyung pendidikan karakter kangge para mudha.

Wacana Prosedural : Gaplek "Riwayatmu Kini"

Gaplek inggih menika salah satunggaling jinis komodite pertanian ingkang kondhang wonten ing tlatah Gunungkidul. Sanadyan sampun kawentar bilih Gunungkidul menika, dhaerah tandus lan kirang toya, ananging ing kanyatan, kathah masyarakat ingkang taksih kersa ngrukti sabin minangka pakaryanipun. Ing Wulan September menika, kaprenah wancinipun para petani ing wewengkon menika, saged ngundhuh asiling nggulawenthah gaplek utawi tela pohung. Gemah ripah loh jinawi, kadosipun pangajab menika jumbuh kaliyan kawontenanipun petani ing Gunungkidul, kados bebasan “nandur kayu, isa metu pangane”.

Thiwul, dhaharan khas saking Gunungkidul menika bahan bakunipun gaplek. Awit saking teknologi ingkang majeng, kathah jinising thiwul olahan ingkang dipundamel manual menapa dene instan, pramila thiwul menika dados dhaharan ingkang kedah dipunasta minangka angsul-angsul saking Gunungkidul. Kejawi saged dipundamel thiwul, tela pohung menika ugi minangka bahan baku kangge ndamel kripik, gethuk, cemplon menapa dene roti. Awit saking kathahipun ingkang mbektahaken tela pohung kangge nyengkuyung Industri Kecil Menengah, pramila taneman menika dipunbudidayaken kanthi tumemen. Adatipun ing dhusun, para petani menika menawi sadean tela pohung kathah ingkang dipundamel gaplek rumiyin, amargi saged ndamel reginipun langkung inggil. 

Ngrembakanipun inovasi olahan pangan ingkang kadamel saking tela menika, estunipun langkung saged nginggilaken regi tela ingkang kawastanan anjlog ing wulan September taun menika. Ananging, ngengingi bilih wekdal panen samenika wancinipun sesarengan, pramila andadosaken regi tela menika murah sanget. Bab sesadean tela menika, wonten kalih jinis. Ingkang sepisan, para petani menika langkung sreg nyade telanipun kanthi dipuntebasaken, awit menawi dipundamel gaplek taksih kedah mbektahaken tenaga malih kangge mbedhol, ngikriki, lan mepe, ewa semanten ugi kedah maringi tukon sabun malih kangge tukang ingkang sampun mbiyantu. Pramila langkung eca menawi dipunsade tela langsung. Kaping kalihipun, wonten saperangan ingkang remen ndamel gaplek rumiyin, salajengipun dipunsade, ing kanyatan menika saged ndamel regi tela radi inggil tinimbang dipunsade langsungan. 

Menapa dene ingkang sampun kaandharaken wonten ing ngajeng, bilih tela menika minangka bahan bakunipun kangge ndamel thiwul. Lampahipun ndamel thiwul menika, tela ingkang sampun dipunbedhol, salajengipun dipunkeriki lan dipunpepe ngantos garing, samangke saged dipunwastani gaplek. Gaplek ingkang sampun garing menika dipuntumbuk ngantos dados tepung, salajengipun saged dipunolah dados thiwul. Kejawi saking menika, gaplek ingkang sampun garing ugi saged dipundadosaken gathot. Gaplek ingkang sampun dipunpepe, salajengipun dipunkumbah ngantos resik. Samangke menawi sampun, enggal-enggal dipundang ngantos empuk lan dipunparingi parutan klapa.

Dhedhaharan ingkang kadamel saking gaplek, estunipun taksih kathah sanget jinisipun, menapa malih menawi wonten inovasi-inovasi enggal ingkang rinacik dening penggiat jajanan kuliner. Kadosta jajanan ingkang samenika ngrembaka wonten ing sapinggiring margi kampus UNY, “Singkong Aneka Rasa”, ingkang ndamel tela menika anggadhahi raos werni-werni, wonten keju, coklat lan sapanunggalanipun. Usaha Kecil Menengah menika minangka upiyanipun para mahasiswa ingkang gadhah greget saha semangat wirausaha wonten ing gesang bebrayan, pramila kangge nyengkuyung ide saha kreativitas menika, universitas ngawontenaken pembinaan program kreativitas mahasiswa ingkang samangke lolos, badhe dipunparingi dana kangge usaha. Salah satunggaling tuladhanipun inggih “Singkong Aneka Rasa” menika.

Wonten malih camilan ingkang kadamel saking tela, inggih menika kripik. Majengipun wekdal, andadosaken persaingan usaha ingkang langkung ketat lan mbektahaken ide-ide kreatif para kadang wirausaha. Kados dene menapa ingkang saged katingal samenika, bilih dhaharan tradhisional dipuninovasi kanthi cara modern. Wonten ingkang wujudipun kripik tela, ananging samenika raosipun dipundamel werni-werni, mboten kados kala rumiyin malih ingkang namung wonten pedhes saha asin. Kawontenan menika sejatosipun nggambaraken bilih kreativitas menika wonten, amargi dipunpeksa wonten, ngengingi bilih usaha, menapa malih bab dhehaharan menika kedah cumepak ide-ide kreatif-ipun.

Panaliten Bidang Pangan nyebataken, bilih tela menika ngandhut zat karbohidrat kados dene sekul, ingkang saged andamel tuwuk menawi dipundhahar. Saking asiling gaplek garing ingkang awujud tepung menika sampun asring dipundadosaken minangka bahan bakunipun ndamel roti, kadosta dhonat. Menawi langkung kersa ngolah malih, estunipun tepung tela/tapioka menika saged dados produk lokal ingkang saged nggantos kawontenanipun tepung sagu. Bidhal saking menika, sejatosipun pamarintah estu saged ngangkat regi tela kangge makmuraken para petani ing tlatah Jawa. Keprana, bilih samenika petani namung dados kulinipun monopoli pabrik ingkang sawiyah-wiyah nemtokaken regi bakulan.

Straight News : BBM Enggal "Ndalu Kewengen"


Adicara Bincang Bimbang Mahasiswa (BBM) kanthi irah-irahan “Keroncong: Kecolong, Kepocong atau Ketolong?” kawontenaken dinten Rabu, 25 September 2013 mapan ing Pendhapa Teja FBS tabuh 19.30 WIB, dipunmandegani dening BEM FBS.

BBM menika minangka salah satunggaling pethetan saking sedaya adicara Semarak September ingkang rinacik dening kadang pangemban BEM FBS kanthi tema “hamemayu hayuning bawana.” Dene ingkang minangka pangarsa panitianipun inggih menika Muhammad Subhan (PB Musik 2012).

Adicara ingkang minangka sabdatamanipun personil saking “Ndalu Kewengen” menika, sejatosipun badhe ndhedhah musik keroncong minangka produk budaya lokal ingkang kawontenanipun, ketingal sampun.mrihatosaken. Kados dene ingkang dipunaturaken dening Akhlis Maula Ma’rifat (PBI 2011), ingkang dados penanggung jawab adicara BBM #2 “ningali kasenian wayang ingkang sampun dipunklaim dening negara sanes, pramila kawontenan keroncong menawi mboten dipunuri-uri saha dipunlestantunaken, saged kadadosan mekaten”

Adicara sharing menika dipunrawuhi dening mahasiswa FBS, perwakilan Ormawa saha para masyarakat umum ingkang remen kaliyan musik keroncong.

Rabu, 02 Oktober 2013

Rindu

Begitulah, rindu yang tidak pernah diberikan celah untuk menembus dinding-dinding hati yang dirindukannya. Melukai. Iya, dia akan berjuang sekuat tenaga, untuk melukai.

Hati seorang mana yang berterima, jika beratusan kali si tuan mengatakan cinta, sementara jauh di alam dasar imajinasinya, tak sedetikpun ia mengakui cinta ada dalam hatinya.

Jadi, tak perlu menunggu kemarau kan untuk menjadi kering?

Memang, jika saling berterima: kerinduan itu adalah sebatas kau mau mengungkapkannya dan semuanya akan selesai.

Tapi persoalannya adalah bagaimana jika rindu itu hanya bersemai di lahan tandus yang tak seorang pun mau menolehnya?

apalagi yang dirindukannya, sekelilingnya saja enggan menoleh dan menyantuninya.

Rindu...

biarlah rindu itu kembali merindukan pada Tuhannya.

Rabu, 20 Maret 2013

Dalam 2 Pohon

Kerinduan itu adalah sebatas kau mampu mengungkapkannya, dan semuanya akan selesai.

Merindukan masa bebas-bebasnya menjadi seorang yang pethakilan, ubeg, penjelajah dan merdeka.
Tidak akan ada orang yang seenaknya sendiri memuji, mengatakan cinta, dan yang paling penting tidak terbebani harus selalu tampil baik, sempurna dan bla bla bla. Inilah hidup yang merdeka............

Opini manusia kebanyakan itu: mematikan. Bahkan kadang dari orang-orang yang sering menyebut diri mereka menyayangi kita.

"dan menangis tanpa ada orang yang tahu adalah kedamaian"
Mungkin, orang kebanyakan akan mengatakan: "kamu ini aneh". "Anda ini lucu". "kamu ini gila!"

it's up to you... itu terserah mereka. Bukankah yang menjadi adalah diri sendiri.

"Bergantung di akar yang lapuk" mungkin ini peribahasa yang agaknya cocok untuk kasus ini. Bukankah, sama-sama manusia, lantas kenapa harus mengeluh pada sesama manusia yang kekuatannya tidak jauh beda.   Jika percakapan antar pohon sempat terekam, mungkin akan menjadi pelajaran yang berharga.

Pohon tumbang: "aduuh, aku jatuh. Akarku tak mampu menopang beban tubuhku. Bagaimana ini?"

Pohon (masih) tegak : "aku pun akan bernasib sama sepertimu: tumbang. hanya menunggu waktu saja"

Pohon tumbang: "kau ini! kenapa tidak mau tahu tentang keluhanku. Jelas-jelas kau masih berdiri tegak, malah berharap akan tumbang seperti aku"

Pohon (masih) tegak : "tidak ada milik dan pemilik selain Allah, mbang" *tere
kenapa kita harus mengeluhkan takdir yang dinyatakan Allah, bahwa itu lebih baik untuk kita. Allah Maha Tahu, tentang diri kita. Bahkan lebih dekat dari urat nadi kita. Berprasangka baiklah kepada Dzat yang telah memberimu kehidupan"

Pohon tumbang: "kau benar, gak!" Allah telah meringankan hati-Nya memberikan semua kemuliaan hidup ini kepada kita. Dikenal menjadi paru-paru oksigen manusia. Ya, manusia tanpa ciptaan Allah yang berbentuk: kita/ pohon, mereka akan berdesak-desakan berburu oksigen"

Pohon (masih) tegak : "Ya, sekarang giliranmu untuk digergaji untuk dijadikan tiang penopang gubuk mereka sebagai pelindung dari panas dan hujan"

Pohon tumbang: "tidak masalah, gak!" yang penting aku bisa bermanfaat bagi sesama makhluk Allah di dunia. ^^ "

Pohon (masih) tegak: "hahah, ok. tunggu aku di ke abadian ya" *buncit



لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَ
"Allah tidak membebani seseorang melainkan sesuai dengan kesanggupannya. Ia mendapat pahala (dari kebajikan) yang diusahakannya dan ia mendapat siksa (dari kejahatan) yang dikerjakannya"........
QS. Al-Baqarah:

Daun Mati yang Terlihat Hijau



Dari sudut mana kau bisa menyebutnya daun hijau, sementara senyawa klorofilnya sudah mati. Ia tidak mengalami fotosintesis seperti yang kau kenal biasanya. Cairan kimia itu berhasil mempertahankan warna hijau daunnya, tapi sesungguhnya cairan jahat itulah yang mengambil nyawanya.


tertanda: Daun Mati yang (menurutmu) terlihat hijau.


Kenapa aku lebih sering ingin menyandarkan pusingnya kepalaku di pundakmu? Sementara, kau ini siapa? Bahkan, untuk sekedar menyebut namamu pun, bukankah aku ini tidak pernah pantas. Tidak ada dari kesalahanmu yang menghalangiku untuk mengantarkan rindu ini agar sampai ke hatimu. Apa kau mendengar rindu itu?



Maka betapa sering berkali-kali aku memohon: Tuhan jangan timpakan aku cinta, sebelum aku memahami siapa tuannya cinta yang sebenarnya: "Engkau"setidaknya itu akan menjadi alasan, kenapa melepaskn simpul 2 tali itu menjadi lebih baik, daripada mengikatnya kencang, lalu putus. Aku mencintaimu. Sangat mencintaimu. Maka itulah kenapa aku lebih suka sekat, pagar, dinding, bahkan tebing sekalipun. Meskipun kadang, hati menjadi brutal di tengah-tengahnya nanti. Bagaimana menahan rindu itu untuk tidak sampai ke hatimu.

Aku membayangkan, bagaimana kau sedang menulis tentang aku. Ah, tapi apa mungkin: bagaimana kau bisa menulis tentang aku, sementara aku adalah bagian yg sangat ingin kau hapuskan.


Mungkin, aku akan sering membutuhkan tong sampah atau kresek putih setiap paginya. Untuk apa? untuk membuang rindu itu agar ia tidak pernah sampai ke hatimu.


Kau ingat, kadang jika aku sedang marah, aku akan menganggap semua sikapmu buruk. Bahkan sering aku akan mengatakan: "kaca yang retak sulit utk kelihatan utuh, meskipun telah ada perekat yang menyatukan sekalipun" :)

Bagaimana bisa, kau tidak menyebutku bahwa aku sangat mencintaimu.....




eaaaaaaaaaaaaaaaaaaa.... -.-"

sayang ....... ???? siapa ???

Kamis, 14 Maret 2013

Kemuliaan di Balik Ketaatan



"Mikul dhuwur mendhem jero", junjunglah tinggi, pendamlah yang dalam. Pepatah jawa yang sarat makna ini, jika dipahami dan dikaji lebih seksama akan mewakilkan do’a setiap orang tua kepada anak-anaknya. Harapan orang tua yang mendambakan putra-putrinya segera mentas dari sedih-dukanya hidup menuju pada kemuliaan hidup. Seperti itulah kiranya, garis besar do’a dan harapan dari setiap orang tua di muka bumi ini.

Menuju pada harapan itu, tidak bisa membiarkannya hanya dengan tangan kosong saja, tanpa senjata, setidaknya kita butuh strategi. Ya, salah satunya adalah strategi bagaimana orang tua mendidik anak sampai dengan bagaimana mengikat hati si anak untuk tetap teguh pada keyakinannya kepada Allah SWT, itulah pointnya. Teringat pada sebuah peribahasa melayu: air cucuran atap jatuhnya ke pelimbahan juga -tindak tanduk anak tidak jauh beda dengan perilaku orang tuanya. Yupss, peribahasa yang juga berkerabat dekat dengan konsep jawa: sapa nandur, mesthi ngundhuh. Coba diingat-ingat ketika kata “siapa” lantang dikumandangkan di puncak gunung, apa yang terdengar? Apakah kata “mengapa” yang terdengar. Tidak kan! Yang kita dengar adalah kata yang sama, bukan? Analogi yang semakna: jika kita terbiasa berkomunikasi dengan anak menggunakan kata-kata yang kasar, maka adalah sebuah kewajaran, jika suatu hari nanti kita akan mendengar kata yang sama seperti apa yang kita ucapkan kepada mereka.

Seribu nasehat, tidak jauh lebih baik dari satu keteladanan. Perhatikan sikap yang dicontohkan Nabi Ismail yang tanpa berlama-lama memutuskan “iya, bersedia” ketika ayahnya, Nabi Ibrahim meminta pertimbangannya bahwa ia hendak disembelih: “Nak, kemarilah! Semalam tadi, Ayah bermimpi Allah meminta untuk menyembelihmu. Maukah engkau aku sembelih, Nak?” Teman-teman, masih ingatkah apa yang segera dikatakan nabi Ismail kepada ayahnya: “Duhai ayah, jikalau itu adalah perintah Allah, maka  segeralah sembelih aku”. Dari dialog ayah dan anak ini, ada simpul manis yang bisa kita tarik untuk menjadi benang penyatu iman kita: keistimewaan sosok ayah ada pada Nabi Ibrahim. Tidak mungkin, seketika Nabi Ismail mengiyakan perkataan ayahnya, jika sosok ayah ini tidak memiliki kemuliaan. Ya, kemuliaan itu adalah ketaatan Nabi Ibrahim kepada Allah dan keteladanan sikap seorang ayah yang dicontohkan kepada Nabi Ismail selama hidupnya. Sosok mulia itu terekam dan menjadi teladan dalam jejak perjalanan Nabi Ismail mengejar cinta dan kasih Allah, betapa ia benar-benar memiliki seorang ayah yang “bersosok ayah”, bahkan tidak ada keraguan sedikitpun darinya ketika Ayahnya meminta hendak menyembelihnya karena Allah. Wallahu a’lam bisshawab.

Rabu, 06 Februari 2013

Karena Allah

Saat aku ingin menangis, izinkan aku untuk memeluk bayanganku sendiri. 

Berkali-kali menegaskan pada diri sendiri: Allah cukup bagiku. Entahlah, memang sedang ingin kembali pada masa yang dikehendaki. 

Hari ini memutuskan untuk nggak belajar bareng sama jyestha, belum sempat juga beliin anak itu coklat. Memberinya PR untuk membuatkan puisi. Ya, begitulah, ada 3 amanah organisasi kampus yang membuatku sempat bolak-balik, meskipun hanya 2 amanah yang terjamah. satunya? ilang. Sesuatu yang harus memaksa otak untuk mengingat, mencatat dan merencanakan. Kadang berfikir, Allah sedang bercanda padaku. Anak sekecil ini harus berhadapan dengan amanah yang sebesar ini. Bagiku ini terlalu baik Ya Allah untukku. Merasa tidak pantas dan sejenis pengutaraan maksud yang melemahkan. Tentang air mata yang kering 3 tahun lalu. Ketika teman-teman seusiaku memilih lebih dulu, aku hanya terdiam. Terlalu lama mempertimbangkan dan akhirnya hanya terpasung di balik jeruji keminderan yang menyakitkan. 

Aku ini apa dan siapa sebenarnya aku? Bukankah aku remaja dewasa tanggung yang masih mengemis ribuan  kepada orang tuaku? Aku malu! Di saat sebagian temanku yang lain, bisa membelikan ini itu yang bisa membuat cerah senyum orangtuanya, sedang aku bagaimana kabarnya? Bahkan hanya untuk bersedekah 100 rupiah saja, aku belum bisa. Aku ini apa? 

Sedih ini tak ingin berkurang. Aku ingin terus seperti ini saja, jika begini membuatku lebih dekat dengan-Mu.  

Mengingat ayah? 
Ingin memeluk ibuk?
Bukankah ini adalah solusi cengeng yang harusnya ku hindari, jika aku sedang dalam keadaan tertekan.

Berkali-kali bukankah harusnya aku sudah hafal dengan keadaan seperti ini. Bukan siapa-siapa yang salah, hanya satu yang harusnya diperbaiki dan dibingkai tidak hanya sebatas permak, sebut dia IMAN YANG LEMAH. 








MUHASABAH 



Selasa, 05 Februari 2013

Jarum atau Duri? sama saja?

Banyak yang bilang, cinta bertepuk sebelah tangan itu menyakitkan. Emmm, bisa jadi memang benar begitu. Bukankah manusia biasa itu penuh pamrih? I think begitu lah. 

Seperti telapak kaki yang tertusuk jarum atau duri. Semakin membiarkannya tertancap di dalam kulit karena takut mencabut, maka susah bagi kita untuk mengajaknya berjalan. Bahkan belum mulai menginjak tanah pun,  rasa sakitnya berkecamuk di dalam otak. Parahnya, jika luka itu dibiarkan tanpa ada keberanian kita untuk mencabutnya, kulit itu akan membusuk sia-sia.  

Sebaliknya, jika kita memilih untuk mencabutnya. Benar, akan terasa sangat sakit di awal, tapi bukankah itu menjadi lebih baik? Meskipun, bakal sakit juga bila dipakai untuk berjalan. Hanya saja, kesempatan untuk sembuh dan pulih, mendapatkan kulit yang baru akan menjadi lebih cepat kan?
Yakinlah, ini hanya jalan batuan terjal yang wajib dilewati untuk menaikkan peringkat. 

CUKUP ALLAH BAGIKU
Memang harusnya begitu kan? 

Kenapa harus merasa sendiri setelah kehilangan seseorang yang sangat dicintai? Ku jawab: itu manusiawi, karena aku masih manusia. Ya, selama aku dan sekitarku mempercayai bahwa aku masih berwujud seorang manusia, bukankah hal yang wajar jika kata "manusiawi" itu disematkan padaku. 
Terkadang, kita memang perlu mengungkapkan apa yang kita rasakan, karena itu perlu! Dia perlu tahu, apakah kita merasakan hal yang sama seperti apa yang dia rasakan (aduuuh malah bahas apa sih). Setidaknya, adalah ungkapan pujian yang tertinggi, when you say that you love him... 

tapi ingat pesan Aa Gym ya:
"Tak setiap ingin bicara harus langsung dikatakan..Sebaiknya periksa hati, apa niatnya ?"